Melazma (güneş lekesi) nedir, kozmetik aktifler ne işe yarar?

Melazma, çoğunlukla yüzde simetrik kahverengi-grimsi lekelerle görülen; UV/görünür ışık, hormonal etkenler ve genetik yatkınlıkla ilişkili kronik bir pigmentasyon durumudur ve dermatolojik bir tablodur. Halk arasındaki "güneş lekesi" ile sık karıştırılır ama aynı şey değildir. Tranexamic Acid, Alpha-Arbutin, C vitamini ve niasinamid gibi aktifler CosIng'de cilt bakım (skin conditioning) işlev sınıfında kayıtlıdır; ton eşitsizliği görünümüne çalışır.

Litmium kataloğunda (11375 ürün) Melazma içeren ürün sayısı: 2044. Bunların 1530 tanesinde içerik, INCI sırasına göre %1 çizgisinin üstünde görünüyor.

Kayıtlı işlevleri: sivilce karşıtı · antioksidan · pH dengeleyici

İlgili cilt ihtiyacı: Leke / ton eşitsizliği

Bu içeriğin yer aldığı rutin: Leke ve ton eşitsizliği için cilt bakım rutini nasıl kurulur? →

Melazma, edinsel ve kronik bir hiperpigmentasyon tablosudur: yüzde — özellikle yanaklar, alın, üst dudak ve çene — genellikle simetrik yerleşen kahverengi ile grimsi-kahverengi lekelerle kendini gösterir. Başlıca tetikleyiciler güneş (UV) ve görünür ışık, hormonal etkenler (gebelik melazması/kloazma, oral kontraseptifler) ve genetik yatkınlıktır; bu nedenle melanositlerin uyarılmasıyla artan melanin üretimi tablonun merkezindedir. Melazma dermatolojik bir durumdur; tanısı ve tedavisi kozmetik ürünlerin kapsamı dışındadır — hekiminize danışın.

Günlük dilde ikisi sık karıştırılır ama aynı değildir. 'Güneş lekesi' olarak anılan solar lentigo, yıllar içinde biriken UV maruziyetine bağlı; sınırları belirgin, tek tek duran düz lekelerdir. Melazma ise daha geniş, yama tarzı, simetrik bir tablodur ve hormonal etkenlerle güçlü biçimde ilişkilidir. Tetikleyicileri ve seyirleri farklı olduğu için ikisini aynı 'leke' başlığı altında toplamak yanıltıcıdır; ortak nokta, her ikisinin de güneşle kötüleşmesidir.

Kozmetik aktiflerin işlevi cilt görünümü düzeyindedir; lekeyi 'geçiren' veya cildi kalıcı olarak 'beyazlatan' bir vaat taşımazlar. Bu aktiflerin CosIng'deki resmi işlev sınıfları birbirinden farklıdır: Tranexamic Acid astringan ve cilt bakım (skin conditioning); Niacinamide pürüz giderici/yumuşatıcı (smoothing) ve cilt bakım; Ascorbic Acid (C vitamini) antioksidan, tamponlayıcı, maskeleyici ve cilt bakım; Alpha-Arbutin ise antioksidan, beyazlatıcı (bleaching) ve cilt bakım sınıfında kayıtlıdır. Hepsi ton eşitsizliği görünümüne çalışır: Tranexamic Acid, UV ile tetiklenen plazmin–melanosit etkileşimini azaltarak melanin üretimini sınırlar; Alpha-Arbutin ve Ascorbic Acid tirozinaz enzimini baskılayarak melanin sentezini yavaşlatır; Niacinamide ise melanozomların melanositlerden keratinositlere transferini azaltır, tirozinazı doğrudan etkilemez (Hakozaki 2002). CosIng'de yalnızca Alpha-Arbutin'in 'bleaching (beyazlatıcı)' işlev etiketi taşıması, bu maddelerin cildi kalıcı olarak beyazlattığı ya da melazmayı tedavi ettiği anlamına gelmez; 'bleaching' burada görünüm düzeyinde bir işlev sınıfı etiketidir, terapötik bir beyazlatma sonucu değil. Bu aktifler tonu kalıcı biçimde açmaz, eşitsizlik görünümüne katkı verir.

Melazmada en belirleyici kozmetik adım güneşten korunmadır: tablo hem UV hem görünür ışıkla kötüleştiği için geniş spektrumlu, yüksek faktörlü ve görünür ışığı da kapsayan (örn. demir oksit / iron oxides içeren renkli) güneş koruyucular sık önerilir. Ton görünümüne çalışan aktifler genellikle bu korumanın üzerine eklenir; korumasız kullanımda işlevsel katkıları sınırlı kalır. Tranexamic Acid, arbutin, C vitamini ve niasinamid formüllerde sıklıkla birlikte yer alır ve bu kombinasyonlar uyumlu kabul edilir. Yaygın veya kalıcı melazmada kozmetik bakım tek başına yeterli değildir; bir dermatoloğa başvurmak gerekir.

Bu sayılar Litmium kataloğundan hesaplanır ve veri güncellemesiyle değişir — Litmium hesaplamasıdır, pazar geneli iddiası değildir.

Melazma serum (369) · Melazma krem (355) · Melazma tonik (97) · Melazma maske (113) · Melazma temizleyici (104) · Melazma şampuan (110) · Melazma güneş kremi (249) · Melazma yağ (11)

Retinol ve C vitamini birlikte kullanılır mı? · Niasinamid ve C vitamini birlikte kullanılır mı? · Retinol ve niasinamid birlikte kullanılır mı? · Niasinamid ve salisilik asit birlikte kullanılır mı? · Salisilik asit ve C vitamini birlikte kullanılır mı? · Niasinamid ve hyalüronik asit birlikte kullanılır mı?

• Ogbechie-Godec OA, Elbuluk N. Melasma: An Up-to-Date Comprehensive Review. Dermatol Ther (Heidelb) 2017;7(3):305-318 (PMID 28726212 — melazma derlemesi)
• Hakozaki T et al. The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer. Br J Dermatol 2002;147(1):20-31 (PMID 12100180 — niasinamid melanozom transferini azaltarak pigmentasyon görünümünü etkiler, tirozinazı doğrudan baskılamaz)
• EU CosIng — Tranexamic Acid (astringent, skin conditioning), Alpha-Arbutin (antioxidant, bleaching, skin conditioning), Ascorbic Acid (antioxidant, buffering, masking, skin conditioning), Niacinamide (smoothing, skin conditioning) INCI işlev kayıtları
• AB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009 (kozmetik ürün tanımı — yalnızca görünüme yönelik işlev kapsamı)

Genel bilgi amaçlıdır; tıbbi tavsiye değildir. Etki kişiye, forma ve konsantrasyona göre değişir. Son güncelleme: 2026-06-14