Yöntem
İçeriği nasıl okuyoruz
Litmium bir ürünün içinde gerçekten ne olduğunu kamuya açık INCI listesinden nötr okur. Yargı değil, olgu: "tedavi eder / en iyi / güvenli" demeyiz; içeriğin işlevini ve listede nerede durduğunu gösteririz.
Doğrudan atla: %1 çizgisi · sözlük · fungal akne · hamilelik · cilt tipi · benzerlik puanı · kaynaklar
%1 çizgisi
AB Kozmetik Tüzüğü (1223/2009 Md.19) içerikleri azalan miktar sırasıyla yazmayı zorunlu kılar — ama yalnızca %1'in üstündekiler için. %1'in altındaki her şey serbest sırada yazılabilir. Bir ürünün öne çıkardığı aktif (ör. "Retinol Serum") bu çizginin üstünde mi altında mı? Üstündeyse anlamlı bir konsantrasyon, altındaysa "etiket tozu" olabilir. Çizgiyi nasıl tahmin ederiz? Numara şu: bazı koruyucuların yasal tavanı zaten %1'in altında — en sağlamı fenoksietanol, kozmetikte en fazla %1 olabilir. Listede böyle bir işaretçiyi gördüğümüz yer, tanım gereği %1-altı kuyruğun içidir; çizgiyi oraya koyarız. Kesin değil, ama dürüst bir gösterge. İstisnalar ve ayrıntı sözlükte →
Kademeli tespitler
Bir bileşeni kesin / tartışmalı / kaynak-belirsiz / temiz olarak ayırırız. Tartışmalı bilim asla "kesin" sayılmaz (anti-fearmonger). Fungal-besleyen içerik, parfüm alerjenleri, vegan/helal kaynağı, düzenleyici durum — her biri kendi kademesinde, kaynağıyla.
Kaynak hiyerarşisi
- Düzenleyici — birincil: AB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009 (Md.19 sıralama kuralı + ekler) · TİTCK Kozmetik Mevzuatı · ECHA ekleri: Annex II yasaklı / Annex III sınırlı / Annex V koruyucular · 2023/1545 koku alerjenleri · CosIng · SCCS.
- Alan listeleri: fungal — Malassezia derlemesi · vegan — PETA listesi · helal — MUI Fatwa 26/2013 + MUI Fatwa 11/2018 + GSO 1943.
- Litmium hesaplamaları (kaynağı biziz, böyle etiketlenir): %1 çizgisi konumu, benzerlik yüzdesi, kademe atamaları, eşleşme skorları.
Sözlük — sayfalarda geçen terimler
- fungal akne / Malassezia
- Kepek ve bazı sivilce tipleriyle ilişkilendirilen bir cilt mantarı ailesi. Bazı yağ ve esterler bu mantarı besleyebilir; bu derdi olmayanlar için ilgili işaretler önemsizdir.
- INCI
- Kozmetik kutusundaki standart, uluslararası içerik listesi. İçerikler çoktan aza sıralanır; maddenin bitkisel mi hayvansal mı olduğunu yazmaz.
- %1 çizgisi
- Kutudaki listenin iki bölgesi vardır: ön taraf yasa gereği çoktan aza sıralıdır; %1'in altındakiler ise sona, serbest sırada yazılabilir (AB 1223/2009 Md.19). Üretici bu sınırı yazmaz — biz tahmin ederiz. Tahminin çapası şu: bazı koruyucuların yasal üst sınırı zaten %1'dir; en bilineni fenoksietanol (Annex V, en fazla %1). Listede böyle bir içeriği gördüğün yer, tanım gereği %1-altı kuyruğun içidir — ondan sonrası da kuyruktur. Çizgiyi bu çapaya koyarız; bu bir Litmium hesaplamasıdır, kesin değildir (içerik tam %1 kullanılmışsa çizgi bir sıra erken düşebilir). İki istisna: parfüm ürünlerinde "parfum" en başta gövdedir, işaretçi sayılmaz; CI numaralı renklendiriciler ise miktarından bağımsız en sona yazılabilir — çizgi okuması onlar için geçerli değildir.
- vegan kademeleri
- Liste hayvansal kaynak göstermiyorsa "engel görünmüyor" deriz; kaynak listeden anlaşılmıyorsa bunu söyleriz. Kesin vegan hükmü üretici beyanı/sertifika ister.
- helal kademeleri
- Yalnızca içerik listesine bakarız; haram sayılan madde görünmüyorsa bunu, kaynak belirsizse onu söyleriz. Kesin hüküm helal sertifikasıdır (MUI/GSO ölçütleri yukarıda).
- kurutucu alkol
- Alcohol denat/etanol gibi, ciltte kuruluk hissi verebilen alkol tipi. Setil/stearil gibi "yağ alkolleri" farklıdır — onlar yumuşatıcıdır.
- sülfat (SLS/SLES)
- Güçlü köpürten temizleyici sınıfı; çok kuru/hassas ciltte ve bazı saç tiplerinde sıkılık-kuruluk hissi verebilir.
- paraben
- Yaygın bir koruyucu ailesi; kullanımına izin verilir, sık sorgulandığı için ayrıca raporlarız. "İçermez" satırı yalnızca listede olmadığı tespitidir.
- komedojenik
- Bazı kişilerde gözenek tıkanıklığıyla ilişkilendirilen içerik; etki cilt tipine göre değişir.
- hamilelikte dikkat edilen sınıflar
- Gebelikte dermatoloji kaynaklarının "hekime danışın" dediği içerik sınıflarını ürün sayfasında işaretleriz: retinoidler, salisilik asit (BHA), arbutin/hidrokinon ve emilimi tartışılan bazı kimyasal UV filtreleri (oksibenzon, oktinoksat). Bu bir içerik tespitidir, tıbbi tavsiye değildir; bir sınıfın listede bulunmaması "uygundur" anlamına gelmez — gebelikte yeni ürüne hekime danışarak başlanır. Kaynaklar: AAD — gebelik cilt bakımı · JAAD 2024 CME (gebelikte dermatolojik bakım) · Dermatol Ther 2022 · PMC derleme 2024 · PMC derleme 2022 · InfantRisk.
- cilt tipi okuması
- Ürün sayfasındaki "Cilt tipine göre nasıl okunur?" bölümü bir uygunluk değerlendirmesi değildir; içerik listesindeki işlev sınıflarının dermatoloji literatüründe hangi cilt tipi tartışmalarında anıldığını gösterir. Kuru cilt bağlamı: nem çekici (humektan), yumuşatıcı (emolyent) ve cilt-özdeş lipid sınıfları; ters işaret kurutucu alkoldür. Yağlı/karma bağlamı: matlaştırıcı/emici, astrenjan, sivilce-karşıtı ve eksfolyan sınıfları; karşı eksen komedojenitedir. Hassas bağlam: yatıştırıcı sınıfı; en sık anılan iki işaret parfüm (AB-bildirimli alerjenler dahil) ve kurutucu alkoldür. İşlev etiketleri EU CosIng işlev tanımlarından gelir ve miktar söylemez. Kaynaklar: Draelos, Cosmetic Dermatology: Products and Procedures (3. baskı, 2022) · Baumann, Cosmetic Dermatology: Principles and Practice (2009, cilt-tipi eksenleri) · Purnamawati ve ark. 2017, Clin Med Res (humektan/emolyent/oklüzif sınıf tanımları) · SCCS/1459/11 koku alerjenleri görüşü · AAD kuru/hassas cilt sayfaları.
- Baz / Yapısal / ★ / ▪
- Baz: formülün gövdesi (su, çözücü). Yapısal: kıvam-pH-raf ömrü yardımcıları. ★ öne çıkan aktif: ürünün asıl vaadini taşıyan içerik. ▪ faydalı: katkısı olan yan içerik.
- listemizle eşleşmedi
- İçerik adı veritabanımızdaki kayıtlarla eşleşmedi — çoğu zaman yazım/birleşik-kelime farkıdır; tek başına olumsuz bir işaret değildir.
- geniş UVA koruması
- UVA1 (340-400 nm) aralığını kapatan bir filtre — avobenzon, Tinosorb S/M, Uvinul A Plus gibi — içeren ürünler "geniş spektrum/geniş UVA korumalı" olarak anılır. Bu, filtre sisteminin bir özelliğidir; koruma düzeyi formüle ve kullanım miktarına bağlıdır.
- benzerlik %
- İki ürünün içerik listeleri ve bilinen işlevleri karşılaştırılarak hesaplanan yakınlık puanı (öne çıkan aktifler daha ağır sayılır). Dürüst okuma için yanına kademe yazarız: %85+ "çok yakın", %70-85 "yakın", altı "kısmen benzer" — çünkü puanların çoğu %70-90 bandında toplanır ve birkaç puanlık fark hassas bir ölçüm değildir; sıralama anlamlıdır, ondalık hassasiyet değil. Litmium hesaplamasıdır; etkinlik ya da eşdeğerlik iddiası değildir.
Tespitler içerik listesine dayanan nötr gözlemlerdir; sağlık/tedavi beyanı değildir. Hassasiyet, gebelik gibi durumlarda hekimine danış.