İçerik · ne / ne işe yarar / nasıl

Benzoil peroksit nedir? Neden bir kozmetik değil, Litmium'da neden listelenmez?

Benzoil peroksit (kimyasal adıyla dibenzoil peroksit), akne tedavisinde kullanılan topikal bir etken maddedir; bu bir ilaçtır (TİTCK ruhsatlı beşeri tıbbi ürün), kozmetik değildir. Bu yüzden Litmium'da ürün olarak listelenmez veya puanlanmaz. AB kozmetik mevzuatında cilde uygulanan üründe izinli değildir; yalnızca profesyonel yapay tırnak sistemlerinde, deriyle temastan kaçınma şartıyla kısıtlı olarak yer alır.

Benzoil peroksit nedir, neden bir kozmetik değil?

Bu bir ilaçtır (TİTCK ruhsatlı beşeri tıbbi ürün), kozmetik değildir; bu yüzden Litmium'da ürün olarak listelenmez ve puanlanmaz. Benzoil peroksit, kimyasal adıyla dibenzoil peroksit (CAS 94-36-0) olan, akne tedavisinde kullanılan topikal bir etken maddedir. Türkiye'de Benzac, Epiduo (adapalen + benzoil peroksit) ya da Clindoxyl/Acnatac (klindamisin + benzoil peroksit) gibi benzoil peroksit içeren ürünler kozmetik değil, TİTCK tarafından ruhsatlandırılan beşeri tıbbi ürünlerdir (ilaç) ve eczanede, hekim kontrolünde sunulur. Bir ürünün ilaç mı kozmetik mi sayıldığı, uygulama amacına ve sunum biçimine göre belirlenir: akne 'tedavisi' hedefi ve ilaç ruhsatı, benzoil peroksidi kozmetik tanımının dışına çıkarır.

Mekanizması (ansiklopedik)

Benzoil peroksit cilde uygulandığında benzoik aside dönüşür ve bu süreçte serbest oksijen radikalleri (ROS) açığa çıkar. Bu radikaller, akne oluşumunda rol oynayan Cutibacterium acnes (eski adıyla Propionibacterium acnes) bakterisinin proteinlerini oksitleyerek deri yüzeyindeki bakteriyel yükü düşürür; ayrıca hafif keratolitik (üst deri tabakasındaki ölü hücrelerin dökülmesini kolaylaştıran) bir etkisi tanımlanır. Bu, kozmetik bir 'bakım' işlevi değil, bir ilacın farmakolojik etki mekanizmasıdır; bu yüzden değerlendirmesi kozmetik mevzuatına değil, ilaç mevzuatına tabidir.

Düzenleme: AB'de cilt kozmetiğinde izinli değil, Türkiye'de ilaç

AB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009 kapsamında benzoil peroksit (dibenzoil peroksit), yalnızca Ek III sıra no 94 altında — profesyonel kullanımlı yapay tırnak sistemlerinde, karıştırıldıktan sonra en fazla %0,7 ve 'deriyle temastan kaçının' uyarısıyla — kısıtlı olarak yer alır. Yani cilde uygulanan bir kozmetik içeriği olarak AB'de izinli değildir; 1223/2009 Ek III'te benzoil peroksit yalnızca yapay tırnak sistemlerinde oksitleyici olarak sınırlı izinlidir. Akne için kullanılan benzoil peroksit ürünleri bu nedenle ilaç sınıfındadır: Tek başına benzoil peroksit ABD'de reçetesiz (OTC monografı), AB ve Türkiye'de de çoğunlukla eczanede reçetesiz sunulur; adapalen veya klindamisinle sabit kombinasyonları ise reçeteye tabidir. Her durumda kozmetik değil, ruhsatlı bir beşeri tıbbi üründür. Litmium bir kozmetik kataloğudur; ilaçları listelemediği ve puanlamadığı için bu maddeye puan, fiyat ya da kullanım önerisi verilmez.

Litmium'da kapsadığımız içeriklerle ilişkisi

Litmium tıbbi tavsiye vermez; benzoil peroksit kullanımı için hekime ya da dermatoloğa danışın. Kozmetik tarafında akneyle ilgili kapsadığımız içerikler farklıdır: salisilik asit (BHA) ve azelaik asit, kozmetik mevzuatı içinde kalan ve ürünlerde değerlendirdiğimiz içeriklerdir. Benzoil peroksit ise bunların ilaç tarafındaki karşılığı gibi düşünülebilir — tıpkı reçeteli bir retinoid olan adapalenin, kozmetik retinolün ilaç tarafındaki akrabası olması gibi. Bu sayfa bir 'dürüst ikinci görüş'tür: bir maddeyi puanlamayı reddetmemizin nedeni onu küçümsememiz değil, kozmetik değil ilaç olması ve değerlendirme ile kullanım kararının hekime ait olmasıdır.

Sık sorulanlar

Benzoil peroksit kozmetik mi, ilaç mı?

Akne için kullanılan benzoil peroksit bir ilaçtır, kozmetik değildir. Türkiye'de TİTCK tarafından beşeri tıbbi ürün olarak ruhsatlandırılır ve eczanede, hekim kontrolünde ya da reçeteyle sunulur. Bu yüzden Litmium'da ürün olarak listelenmez.

Litmium'da neden benzoil peroksit ürünü bulamıyorum ya da neden puanlanmıyor?

Litmium yalnızca kozmetik ürünleri kapsar; ilaçları listelemez, puanlamaz, fiyat ya da öneri vermez. Benzoil peroksit bir ilaç olduğu için bu sayfa onu yalnızca ansiklopedik olarak tanımlar; değerlendirme ve kullanım kararı hekime aittir.

Kozmetikte hiç benzoil peroksit kullanılmaz mı?

AB'de benzoil peroksidin tek izinli kozmetik kullanımı, profesyonel yapay tırnak sistemlerinde karıştırıldıktan sonra en fazla %0,7'dir; bu kullanımda dahi 'deriyle temastan kaçının' uyarısı zorunludur. Cilde uygulanan bir kozmetik içeriği olarak AB'de izinli değildir.

Sonraki okuma

Kozmetik tarafta akne görünümüne çalışılan aktif: salisilik asit →İlaç mı kozmetik mi ayrımı (retinoid örneği) →

Kaynaklar

Regulation (EC) No 1223/2009 (EUR-Lex) — Ek III, sıra no 94 (Dibenzoyl peroxide / Benzoyl peroxide, CAS 94-36-0): yalnızca yapay tırnak sistemlerinde, karıştırıldıktan sonra %0,7, profesyonel kullanım, 'deriyle temastan kaçının' uyarısı
Benzoyl Peroxide — StatPearls, NCBI Bookshelf (NBK537220): etki mekanizması (benzoik aside dönüşüm, serbest oksijen radikalleri, Cutibacterium acnes'e karşı bakterisidal etki, hafif keratolitik)
Brammann C, Müller-Goymann CC. An update on formulation strategies of benzoyl peroxide in efficient acne therapy. Int J Pharm. 2020;578:119074 (PMID 31982561) — ROS kaynaklı antibakteriyel etki ve formülasyon
TİTCK — benzoil peroksit içeren ürünlerin beşeri tıbbi ürün ruhsatı ve Kullanma Talimatı (KT)

Genel bilgi amaçlıdır; tıbbi tavsiye değildir. Etki kişiye, forma ve konsantrasyona göre değişir. Son güncelleme: 2026-06-14